POLSKIE TOWARZYSTWO ETOLOGICZNE

POLISH ETHOLOGICAL SOCIETY


Wofgang Schleidt

 

Schleidt, Wolfgang (ur. 1927), austriacki etolog. Szkołe średnią zaczął w rodzinnym Wiedniu – po „Anschlussie (przyłączeniu) Austrii w 1938 – należącym to tzw. „Rzeszy Wielkoniemieckiej” (Großdeutsches Reich); dlatego to, w obliczu klęski wojskowej przed ukończeniem 17 lat przerwano jego naukę – został wcielony do armii niemieckiej i skierowany w front wschodni. gdzie został poważnie ranny w lewą rękę. To zmusiło go do rezygnacji z zamierzonej kariery lekarza i skłoniło do studiowania zoologii i antropologii. W swej dysertacji zajął się zachowaniem się noworodków nornicy rudej (Myodes s. Clethrionomus glareolus). W 1950 został asystentem Konrada Lorenza, który niedawno wrócił z sowieckiej niewoli, i wziął współudział [wraz z Ilse Prechtl i Ireneuszem Eibl-Eibesfeldtem] w organizowaniu Placówki Badawczej Maksa Plancka do Porównawczych Badań nad Zachowaniem (Max-Planck-Forschungsstelle für Vergleichende Verhaltensforschung) w Buldern (w Westfalii), a później (od 1955) – Instytutu Maksa Plancka Fizjologii Zachowania w Seewiesen (w Bawarii). Tutaj mógł się zająć bardzo wówczas modną tematyką instynktu, mianowicie wrodzonym mechanizmem wyzwalającym (WMW) {ang. innate releasing mechanism, IRM, niem. Angeborene Auslösende Mechanismus, AAM} i sztywnym wzorcem zachowania się (SWZ) {ang. fixed action pattern, FAP, niem. Erbkoordination (koordynacja dziedziczna). Schleidt badał m. in. przy pomocy atrap, jakie cechy lecących drapieżnych ptaków rozpoznają kaczki, gęsi i indyki a także analizował rolę gulgotania w zalotach indyków. W 1964 Peter H. Klopfer i Donald K. Adams zaprosili go do współpracy jako Research Associate w Uniwersytecie Duke’a w Durham (N.C. w Stanach Zjedn.). W latach 1965-1985 był profesorem na uniwersytecie w Maryland (St.Zj.A.P.), gdzie kierował etologiczną grupą badawczą – zajmując się przede wszystkim bioakustyką i studiami nad porozumiewaniem się zwierząt, m.in. między matką i noworodkami, wskutek czego wkrótce stał się uznanym specjalistą porozumiewania się ultradźwiękowego u gryzoni. W 1985 powrócił do Wiednia, gdzie został dyrektorem Instytutu im. Konrada Lorenza Porównawczych Badań Zachowania (Konrad Lorenz-Institut für Vergleichende Verhaltensforschung) Austriackiej Akademii Nauk; od 1989 do emerytury (1992) będąc profesorem nadzyczajnym na uniwersytecie w Wiedniu. Opublikował wówczas kilka prac o wrodzonych zachowaniach się ludzi – w tym o pocałunku. Jako „prywatny uczony“ – jak sam siebie określa – do dziś prowadzi tam seminaria.

W. M. Schleidt: Reaktionen auf Töne hoher Frequenz bei Nagern. Naturwissenschaften, 39, 1952, ss. 69-70.

W. M. Schleidt: Untersuchungen über die Auslösung des Kollerns beim Truthahn, Meleagris gallopavo. Z. Tierpsychol., 11, 1954, ss. 417-435.

H. M. Zippelius und W. M. Schleidt: Ultraschall-Laute bei jungen Mäusen. Naturwissenschaften, 43, 1956, s. 502.

W. M. Schleidt: Reaktionen von Truthühnern auf fliegende Raubvögel und Versuche zur Analyse ihrer AAMs. Z. Tierpsychol., 18, 1961, ss. 534-560.

W. M. Schleidt: Die historische Entwicklung der Begriffe „Angeborenes auslösendes Schema” und „Angeborener Auslösemechanismus in der Ethologie. Zeitschrift für Tierpsychologie, 19, 1962, ss. 697-722.

W. M. Schleidt: Über die Spontaneität von Erbkoordinationen. Z. Tierpsychol., 21, 1964, ss. 235-256.

W. M. Schleidt: Wirkungen äußerer Faktoren auf das Verhalten. Fortsch. Zool., 16, 1964, ss. 469-499.

W. M. Schleidt: How “fixed“ is the Fixed Action Pattern? Z. Tierpsychol., 36, 1974, ss. 184-211.

W. M. Schleidt, M. Schleidt, and M. Magg: Störungen der Mutter-Kind-Beziehung bei Truthühnern durch Gehörverlust. Behaviour, 16, 1960, ss. 254-260.

D. Burkhardt, W. Schleidt und H. Altner (hrsg. von]: Signale in der Tierwelt. Vom Vorsprung der Natur. 1987. (Wyd. pol.: D. Burkhardt i in. [red.]: Sygnały w świecie zwierząt. [„Bibl. Problemów” t. 259].  Warszawa: PWN 1979).

P. H. Klopfer und W. Schleidt: Ökologie und Verhalten. Psychologische und ethologische Aspekte der Ökologie. München: Urban & Fischer, 1985.

W. M. Schleidt: Imponierende Uniformen: Kleidung als Signal. In: Kulturethologie – Über die Grundlagen kultureller Entwicklungen. Gedenkschrift für Otto Koenig. Herausgegeben von M. Liedtke. München: Realis Verlag, 1994, ss. 256-281.

O. F. Best und W. M. Schleidt: Der Kuss – eine Biographie. Frankfurt am Main: S. Fischer, 1998, w którym m. in. zamieszczono: Zur Naturgeschichte einer elementaren Verhaltensweise: Kuß und Küssende(r).

 

Opracował Jerzy A. Chmurzyński (e-mail: j.chmurzynski@nencki.gov.pl) 23 listopada 2007 r.


green.gif (257 bytes) Rocznice
green.gif (257 bytes)
Historia polskiej etologii

green.gif (257 bytes) Etologia
green.gif (257 bytes) Aktualności

green.gif (257 bytes) Bibliografia behawioralna

Back to: home page, Nencki home page