Prace specjalne
Etologia różnych grup i gatunków zwierząt
(podane w układzie chronologicznym)

© Jerzy Andrzej Chmurzyński (j.chmurzyński@nencki.gov.pl)


Polskojęzyczne [na różnym poziomie]
  • J. Sokołowski: Ptaki ziem polskich, t. 1-2, Warszawa 1936 (wyd. 2 Warszawa 1972).
  •  
  • J. Dembowski: Psychologia małp. Warszawa 1946.
  •  
  • M. Siedlecki: Ryby morskie. Gdynia 1947.
  •  
  • Z. Bohuszewiczówna: Jean-Henri Fabre. Jan Henryk Fabre - Dzieje myśli i życia. [Biblioteczka Przyrodnicza, ser. C: Biblioteczka Przyrodniczo-Geograficzna. St. II. Nr 231]. Poznań 1935; wyd. nowe [Biblioteczka Popularnonaukowa „Wiedzy”, Seria Przyrodnicza Nr 2. Warszawa 1947 [książeczka ta m. in. omawia ważniejsze osiągnięcia Fabre_a dotyczące etologii opisowej i doświadczalnej owadów, a także podaje spis treści 10 tomów jego „Pamiętników Entomologa”].
  •  
  • J.-H. Fabre: Z życia owadów, wyd. 3. Warszawa 1948 [bez piśmiennictwa].
  •  
  • Idem: Dziwy instynktu u owadów i pająków, wyd. 2. Warszawa 1948 [bez piśmiennictwa; obie książki są klasyką etologii owadów!].
  •  
  • J. Sokołowski: Z biologii ptaków. Warszawa 1950.
  •  
  • K. Starmach: Życie ryb słodkowodnych. Warszawa 1951.
  •  
  • W. Adolph [i I. Mikulska]: Pająk-tkacz, inżynier i myśliwiec, wyd. III. Warszawa 1956 [bez piśmiennictwa].
  •  
  • R. J. Wojtusiak: Ornitologia ogólna. Ptak, jego budowa i życie. Warszawa 1960.
  •  
  • A. Brehm: Życie zwierząt, t. I-IV. Warszawa 1962-1968 [bez piśmiennictwa]; zamiast (lub obok) tego można polecić tomy „Zwierząt Świata”. Warszawa: PWN: H. Sandner: Owady (1976); H. Dobrowolska: Gady (1981); Wł. Serafiński i E. Wielgus-Serafińska: Ssaki (1976, wyd. 2. 1988), a także „Historia Naturalna”. Warszawa: Muza: Bezkręgowce I, II; Kręgowce I, II.
  •  
  • J. Żabiński: Z życia zwierząt, t. 1-6, Warszawa 1964-1969 [są to monografie zwierząt z różnych gatunków - zwłaszcza kręgowców; bez piśmiennictwa].
  •  
  • R. Chauvin: Życie i obyczaje owadów. [Współcz. Bibl. Naukowa „Omega” t. 46- 47]. Warszawa 1966.
  •  
  • J. Chalifman: I owady są architektami. Warszawa 1968 [bez piśmiennictwa; m. in. o porozumiewaniu się owadów społecznych].
  •  
  • W. E. Lanyon: Biologia ptaków. [Współcz. Bibl. Naukowa „Omega” t. 114-115]. Warszawa 1968.
  •  
  • F. Ramade: Świat mrówek. [Współcz. Bibl. Naukowa „Omega” t. 105]. Warszawa 1968.
  •  
  • J. A. Chmurzyński: Reakcje fotyczne u much. Warszawa 1973 [są tu m.in. omówione w nowszym ujęciu kinezy, tropizmy i taksje; książke można znaleźć tylko w dużych bibliotekach uniwersyteckich i biologicznych - jak Instytutu Nenckiego, Instytutu Zoologii PAN].
  •  
  • J. van Lawick-Goodall: Zabójcy bez winy. [„Bibl. Problemów” t. 189]. Warszawa 1973 [bez piśmiennictwa; o etologii likanów].
  •  
  • Idem: W cieniu człowieka. Warszawa 1974 [bez piśmiennictwa; o etologii szympansa obserwowanego w naturze].
  •  
  • D. Morris: Naga małpa. Warszawa 1974 [bez piśmiennictwa; etologia człowieka - jedno ze źródeł socjobiologii].
  •  
  • V. B. Wigglesworth: Życie owadów. Warszawa 1977.
  •  
  • J. Sokołowski: Tajemnice ptaków. Warszawa 1980 [bez piśmiennictwa].
  •  
  • Wł. Juszczyk: Płazy i gady krajowe, t. 1-3, wyd. 2. Warszawa 1987.
  •  
  • J. Wojtusiak: Podstawy etologii owadów. [UJ, Skrypty Uczelniane Nr 636]. Kraków 1991.
  •  
  • J. Goodall: Przez dziurkę od klucza. 30 lat obserwacji szympansów nad potokiem Gombe. Warszawa 1995 [bez piśmiennictwa].

 

Obcojęzyczne [na wyższym poziomie]

Pierwsze trzy książki należą do podstawowej klasyki biologii i etologii owadów:

  • O. M. Reuter: Lebesgewohnheiten und Instinkte der Insekten bis zum Erwachen der sozialer Instinkte. Berlin 1913.
  •  
  • Ch. Schröder: Die psychischen Fähigkeiten der Insekten. Mit Exkurs in die Probleme der allgemeinen Biologie. In: Handbuch der Entomologie hrsg. von Ch. Schröder, Bd. II. Jena 1929, ss. 1059-1292.
  •  
  • F. Maidl: Die Lebensgewohnheiten und Instinkte der staatenbildenden Insekten. Wien 1934.
  •  
  •  
  • C. R. Ribbands: The Behaviour and Social Life of Honeybees. London 1953.
  •  
  • P. -P. Grassé [ed.]: Traité de zoologie, t. XVII: Mammifčres. Les ordres: anatomie, éthologie, systé matique. Paris 1955.
  •  
  • P. Leyhausen: Das Verhalten der Katzen (Felidae). In: [Kü kenthals] Handbuch der Zoologie, VIII Bd., Lfg 7 Nr. 10 (20). Berlin 1956, ss. 1-34.
  •  
  • G. P. Baerends: The ethological analysis of fish behavior. In: The Physiology of Fishes ed. by M. E. Brown, vol. II. New York 1957, ss. 229-269.
  •  
  • M. E. Brown [ed.]: The Physiology of Fishes, vol. II: Behavior. New York 1957.
  •  
  • J. D. Carthy: An Introduction to the Behaviour of Invertebrates. London 1958.
  •  
  • H. Schöne: Complex behavior. W: The Physiology of Crustacea ed. by T.H. Waterman, vol. II: Sense organs, integration, and behavior. New York & London 1961, ss. 465-520.
  •  
  • K. M. Wilbur, C. M. Yonge [eds.]: Physiology of Mollusca, vols. I, II. New York and London 1964, 1966.
  •  
  • J. D. Carthy: The Behaviour of Arthropods. Edinburgh & London 1965.
  •  
  • H. E. Evans: The Comparative Ethology and Evolution of the Sand Wasps. Cambridge, Mass. 1966.
  •  
  • M. J. Wells: Brain and behavior of Cephalopods. In: Physiology of Mollusca ed. by K. M. Wilbur, C. M. Yonge, vol. II. New York and London 1966, ss. 547-590.
  •  
  • R. F. Ewer: Ethology of Mammals. London 1968 (wyd. niem.: Ethologie der Säugetiere. Berlin-Haburg 1976).
  •  
  • P. Barbosa and T. M. Peters: Readings in Entomology. Philadelphia-London-Toronto 1972, part V: The behavior of insects.
  •  
  • N. Blurton-Jones [ed.]: Ethological Studies in Child Behaviour. Cambridge 1972.
  •  
  • W. C. McGrew: An Ethological Study of Children's Behavior. New York 1972.
  •  
  • B. Hassenstein: Verhaltensbiologie des Kindes. München 1973.
  •  
  • R. D. Martin: The biological basis of human behaviour. In: The Biology of Brains ed. by W. B. Broughton. Symp. Inst. Biol. No. 21, 1974, ss. 215-250.
  •  
  • R. W. Matthews, J. R. Matthews: Insect Behaviour. New York 1978.
  •  
  • S. L. Washburn: Human behavior and the behavior of other animals. Am. Psychol., 1978, ss. 405-418.

 

Objaśnienia:

Idem znaczy 'tenże' i 'ta sama' (tylko w bibliografii, bo po łacinie w tym drugim przypadku powinno być eadem!).

Publikacje oznaczone „” zawierają obszerne piśmiennictwo; całkowity brak piśmiennictwa zaznaczono: „[bez piśmiennictwa]”.


Dawniejsze prace polskie - zob. Historia polskiej etologii

© Polskie Towarzystwo Etologiczne