KALENDARIUM / ROCZNICE W 2010 r.

W 2010 r. mijają następujące ważne rocznice:

Mija 2395 lat od urodzin (latem 384 prz. Chr. ) wielkiego filozofa i badacza greckiego, ARYSTOTELESA (w obliczeniu należy pamiętać, że nie było roku 'zerowego': przed 1 r. po Chr. był bezpośrednio 1 r. prz. Chr.!)

Jest to 70 rocznica śmierci (w 1940 r.) wielu krakowskich uczonych, podstępnie uwięzionych 6 listopada 1939 r. i wywiezionych do więzień, a następnie do hitlerowskiego obozu w Sachsenhausen. Tylko nieliczni z uwolnionych wskutek interwencji uczonych zachodnich przeżyło (m.in. Roman J. WOJTUSIAK. Wielu, jak Tadeusz GARBOWSKI czy Michał SIEDLECKI - zmarło.

W br. przypada 235 rocznica urodzin (1775) wybitnego franc. uczonego Juliena Josepha VIRÉY, autora pierwszego wydanego w Polsce podręcznika etologii; por. historia polskiej etologii.

W br. przypada 125 rocznica wydania Początek i rozwój umysłowości w przyrodzie Wiktora Feliksa SZOKALSKIego (Warszawa 1885), pierwszej bodaj rodzimej książki z tej dziedziny, w której na podstawie psychologii i fizjologii porównawczej rozwinął koncepcję stopniowej ewolucji psychiki w świecie organicznym aż do powstania uczuć wyższego rzędu - niejako uzupełniając w ten sposób teorię Darwina.

W br. przypada 95 rocznica urodzin Witolda TYRAKOWSKIego.

Witold TYRAKOWSKI (1915-1982), leśnik, popularyzator nauk biol., w tym również etologii. Niezła merytorycznie (choć niestety rojąca się od usterek redakcji) jest książeczka Instynkt?... (Warszawa 1971).

Wielka wojna zwierząt. (Warszawa 1972).

Przypada też 90 rocznica urodzin (1920) niemieckiego badacza zachowania się pszczoły miodnej, Herberta HERANa, ucznia Karla von Frischa.

Wspominamy też 10 rocznicę śmierci (2000) Wincentego HARMATY.

Kalendarium:

Zima

  • W styczniu upływa 65 lat od śmierci (1945) Antoniego F. OSSENDOWSKIego .

  •  
  • 9 stycznia upływa 65 lat od śmierci (1940) z wyczerpania w obozie w Sachsenhausen Tadeusza GARBOWSKIego, założyciela krakowskiej szkoły psychologii zwierząt i etologii.

  •  
  • 11 stycznia obchodzimy 70-lecie śmierci (1940) w obozie hitlerowskim w Sachsenhausen Michała SIEDLECKIego , wybitnego krakowskiego zoologa, pisarza, poety i bajkopisarza, utalentowanego rysownika.
  • 21 stycznia przypada 110 rocznica urodzin (1900) Bernharda RENSCHa, wybitnego niemieckiego przyrodnik i filozof, badacza zjawisk estetycznych u zwierz?t.
     
  • 26 stycznia mija 135 lat (wg innych - 134) od urodzin (1875 lub 1876) pol. fizjologa, Jana SOSNOWSKIego , który interesował się żywo psychologią zwierząt (jego uczniem był Jan ŻABIŃSKI).

Przedwiośnie, zaranie wiosny
  • 5 marca mija 120 lat od urodzin (1890) Jana PRÜFFERa, pol. zoologa i entomologa-lepidopterologa (= specjalisty od motyli), który oprócz badań faunistycznych prowadził też morfologiczne, zwł. - w interesującym tu nas zakresie - nad obwodowym układem nerwowym i narządami zmysłowymi owadów, w tym węchu u motyli nocnych.

  •  
  • 19 marca mija 145-lecie urodzin (1865) Williama M. WHEELERa, amerykańskiego entomologia-myrmekologa, którego słynne dzieło encyklopedyczne: Ants: Their Structure, Development, and Behavior ("Mrówki, ich budowa, rozwój i obyczaje", 1910) wciąż pozostaje najpełniejszą pracą z dziedziny myrmekologii.

Pierwiośnie, wczesna wiosna

    Pełnia wiosny

      Lato

      • 14 sierpnia mija 150-lecie urodzin (1860) Ernesta Setona THOMPSONa (właśc. Ernesta Evana THOMPSONa, zwanego także Ernestem E. THOMPSONem lub Ernestem Thompsonen SETONem), anglo-kanadyjskiego przyrodnika i pisarza, który był prekursorem pisarstwa powieściowego o zwierzętach dla czytelników w wieku szkolnym.

      Wczesna jesień

        Jesień

        • 11 października mija 95-lecie śmierci (1915) wybitnego etologa-entomologa francuskiego, Jean-Henri FABRE'a (w 1998 r. obchodziliśmy 175-lecie jego urodzin).

        •  
        • 17 października mija 15 rocznica śmierci (1995) polskiego i izraelskiego etologa - badacza pająków, Raji (właśc. Raszy) SZLEP-FESSEL.

        •  
        • 21 października przypada 110 rocznica urodzin (1900) niemieckiego zoopsychologa Wernera FISCHELa.


        • W. Fischel: Tiere mit Gefühl und Verstand; eine allgemeinverständliche Darstellung der Forschungsergebnisse über das Seelenleben der Tiere, mit praktischen Versuchsanleitungen. Berlin-Lichterfelde [1936]; Leben und Erlebnis bei Tieren und Menschen; eine Ontologie des Lebendigen. München 1949; Methoden der tierpsychologischen Forschung. Bonn 1953; Kleine Tierseelenkunde. München 1954; Die kämpferische Auseinandersetzung in der Tierwelt, 2. Aufl. Leipzig 1955; Die höheren Leistungen der Wirbeltiergehirne, 2., erweiterte und verb. Aufl. Leipzig 1956; Vom Leben zum Erleben. Eine psychologische Untersuchung über Leistungen und Ziele der Tiere und Menschen, 2., völlig neu bearb. Aufl. München) 1967; Psychologie der Intelligenz und des Denkens; hilosophisch relevante Probleme, Methoden und Ergebnisse der modernen Psychologie. Berlin [1969]; Der Wille in psychologischer und philosophischer Betrachtung. Berlin [ca 1971]; Grundzüge des Zentralnervensystems des Menschen, 3., überarb. u. erw. Aufl. Stuttgart 1972.
           
        • 30 października mija 120 rocznica śmierci (1890) Maksymiliana SIŁA-NOWICKIego, pol. zoologa, entomologa i pedagoga.

        •  
        • 2 grudnia mija 110-lecie śmierci Stanisława Edmunda KLUCZYCKIego (1829-1900), popularyzatora przyrody i działacza rybackiego, autora książeczki Mrówki (Kraków: F. Kluczycki 1897).

        Zima

        • 9 grudnia mija 70 lat od śmierci (1940) Bohana DYAKOWSKIego , piewcy polskiej przyrody i popularyzatora obyczajów zwierząt.

        • Opracował J.A. Chmurzyński (e-mail: jchmurzynski@nencki.gov.pl), realizacja: S. Purchla, B. Symonowicz 11 stycznia 2010 r.

        © Polskie Towarzystwo Etologiczne