KALENDARIUM / ROCZNICE W 2013 r.

W 2013 r. obchodzimy nast瘼uj帷e rocznice:

W br. mija 2335 lat od 鄉ierci (322 r. prz. Chr.) wielkiego filozofa i badacza greckiego, ARYSTOTELESA (w obliczeniu nale篡 pami皻a, 瞠 nie by這 roku 'zerowego': 1 r. po Chr. poprzedza 1 r. przed Chr.)

w br przypada 175 roczn. urodzin (1848) George'a J. Romanesa [czyt.: Roum幯iz], przedstawiciela darwinizmu w zoopsychologii angielskiej; jednego z pierwszych zoolog闚, kt鏎zy pisali o inteligencji zwierz徠, autora Animal Intelligence, 1863; Mental Evolution in Man, 1888.

w br mija 165 rocznica urodzin (1858) Marii Weryho-Radziwi陶owiczowej , autorki wielu ksi捫ek dla m這dszych dzieci, w鈔鏚 kt鏎ych mo積a znale潭 dotycz帷e przyrody 篡wej, a w鈔鏚 nich po鈍i璚one - zwierz皻om. Co znalaz貫m w stawach i ka逝瘸ch (1907) ma charakter popularyzatorski z wieloma aspektami etologicznymi.

w br przypada 165 rocznica urodzin (1858) wybitnego polskiego biologa, archeologa, my郵iciela socjologa i ekonomisty, Erazma Majewskiego . By on utalentowanym popularyzatorem wiedzy przyrodniczej, m.in. w uroczej fantastycznonaukowej powie軼i dla m這dzie篡 Doktor Mucho豉pski. Fantastyczne przygody w 鈍iecie owad闚. (Wyd. 2. Warszawa 1957), w kt鏎ej na tle flory tatrza雟kiej ukazuje 篡cie i obyczaje drobnych krajowych zwierz徠, zw. owad闚; tam (ss. 193-202) podaje opis w豉snej obserwacji plenia; (podobn konwencj przyj掖 wiele p騧niej Rosjanin W這dzimierz Bragin w Niezwyk造ch przygodach doktora Dumczewa. Warszawa 1962).

w br mija 145 rocznica urodzin (1868) francuskiego psychologa zwierz徠 尒ienne (tj. Stefana) Rabauda , autora znanej ksi捫ki o orientacji przestrzennej zwierz徠

w br przypada 140-lecie wydania (1873) 砰cia i obyczaj闚 zwierz徠, jednej z pierwszych oryginalnych polskich ksi捫ek o 篡ciu zwierz徠 Wincentego Niewiadomskiego

w br mija 130 rocznica urodzin (1883) i 55 rocznica 鄉ierci (1958) wybitnego holenderskiego klasycznego psychologa zwierz徠, Johana A. Bierens de Haana

w br przypada 140 rocznica wydania (1873) Psycho-zoologii czyli nauki o zmy郵no軼i i rozwoju w豉dz umys這wych u zwierz徠 Jakuba Henryka Lewandowskiego

w br mija 105 rocznica urodzin (1908) wybitnego japo雟kiego etologa - zw. owad闚, Katsuji Tsunekiego

w br przypada 100 rocznica urodzin (1913) wybitnego francuskiego etologa, R幦y Chauvina

w br mija 95 rocznica urodzin (1918) Adriaana Kortlandta wybitnego holenderskiego psychologa zwierz徠, szczeg鏊nie zas逝穎nego z prac nad ma逍ami cz貫kokszta速nymi

w br przypada 85 rocznica urodzin (1928) Amotza Zahaviego wybitnego izraelskiego teoretyka-socjobiologa

w br mija 85 rocznica urodzin (1928) Bohdana Pisarskiego , wybitnego polskiego zoologa-entomologa, specjalisty hymenopterologa, zw. w zakresie myrmekologii

w br przypada 80 rocznica urodzin (1933) Wincentego Harmaty, ucznia Romana J. Wojtusiaka, krakowskiego etologa zajmuj帷ego si nietoperzami

w br mija 60 rocznica 鄉ierci (1953) Zofii Bohuszewicz闚ny , wybitnej polskiej popularyzatorki dzie Jean-Henri Fabre'a

w br przypada 50 rocznica 鄉ierci (1963) Erazma Samotyhy, profesora biologii w VI Pa雟tw. Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie, nauczyciela pisz帷ego te s這wa - cz這wieka wielkiej prawo軼i, prawdziwego humanisty, m篹a historyka sztuki Neli Samotyhowej

w br mija 40 lat od przyznania Nagrody Nobla [w zakresie fizjologii i medycyny] dla etologii w osobach Konrada Lorenza , Nikolasa Tinbergena i Karla von Frischa

w br mija 15 rocznica 鄉ierci (1998) Paula Leyhausena wybitnego niemieckiego znawcy obyczaj闚 kot闚 i kotowatych

Rocznic maj帷 znaczenie w dobie integracji z Europ jest 595-lecie zako鎍zenia Soboru Powszechnego w Konstancy (1414-18). Na tym to bowiem soborze Polsk reprezentowa wybitny prawnik, Pawe W這dkowic (Paulus Wladimiri vel Vladimiri 1, 2), kt鏎y po raz pierwszy w historii Europy wyst徙i o tolerancj i jasno postawi prawo narod闚 do wyboru w豉snej drogi - nawet trwania w poga雟twie. Jeszcze z g鏎 przez sto lat Polska 鈍ieci豉 w Europie przyk豉dami pi瘯nej tolerancji. Ostatni z Jagiellon闚* wyrzek do swego narodu te s這wa: "Nie jestem kr鏊em waszych sumie". A kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski (1542-1605) tak rzek w闚czas do innowierc闚 polskich: "Kiedy by to mog這 by, aby軼ie wszyscy byli katolikami, da豚ym za to po這w zdrowia mojego, 瞠bym drug po這w 篡j帷, cieszy si z tej 鈍i皻ej jedno軼i. Ale je郵i kto b璠zie wam gwa速 czyni, dam wszystko swe zdrowie przy was, abym na t niewol nie patrzy" (cyt. za Katechizmem 篡cia chrze軼ija雟kiego ks. Jana Ziei. Pozna: Pallotinum 1949, s. 14).

________________
* Zygmunt August (1530 koronacja -1572)

Kalendarium:

ZIMA (21 grudzie 2012 - 28 luty 2013)

  • 7 lutego 2013 przypada 135 lat od urodzin (1878) Romualda Minkiewicza , tw鏎cy warszawskiej szko造 etologicznej
  • 28 lutego mija 1 rocznica 鄉ierci (2012) naszej Kole瘸nki, znanego polskiego myrmekologa, Janiny Dobrza雟kiej
  • 28 lutego mija 330 rocznica urodzin (1683) wybitnego etologa francuskiego, R幯 Antoine'a Ferchaulta de R嶧umura , badacza zachowania si owad闚 i tw鏎cy u篡wanej w Polsce do pocz徠k闚 XX wieku skali temperatur

PRZEDWIO吉IE, ZARANIE WIOSNY (1 marzec - 31 marzec)

    PIERWIO吉IE, WCZESNA WIOSNA

    (1 kwiecie - 15 maj)

    • 2 kwietnia mija 1 rocznica 鄉ierci (2012) naszego Kolegi z Towarzystwa, krakowskiego lepidopterologa, etologa i alpinisty Janusza Wojtusiaka , syna Romana J. Wojtusiaka
    • 8 kwietnia przypada 145-lecie urodzin (1868) wybitnego ameryka雟kiego psychologa zwierz徠 Herberta S. Jenningsa , dzia豉j帷ego na prze這mie XIX i XX w., zas逝穎nego zw豉szcza badaniami nad zachowaniem si

    PEΛIA WIOSNY (16 maj - 20 czerwiec)

    • 27 maja mija 135 rocznica urodzin (1878) polskiego podr騜nika, geografa i pisarza, Antoniego F. Ossendowskiego kt鏎y w swych ksi捫kach uwzgl璠nia te opisy zachowania si zwierz徠
    • 28 maja przypada 100 rocznica 鄉ierci (1913) Sir Johna Lubbocka , przyrodnika, etnologa, archeologa i ekonomisty angielskiego, zajmuj帷ego si inteligencj i instynktem u owad闚

    WCZESNE LATO (21 czerwiec - 15 lipiec)

    • 22 czerwca mija 30 rocznica 鄉ierci (1983) wybitnego ukrai雟kiego etologa, tw鏎cy jednej z hipotez nawigacji astronomicznej ptak闚, Aleksandra B. Kistiakowskiego

    LATO (16 lipiec - 20 sierpie)

    • 7 sierpnia mija 110 rocznica urodzin (1903) s造nnego anglokenijskiego antropologa, zas逝穎nego dla rozwoju etologii ma逍 cz貫kokszta速nych i - po鈔ednio - ich ratowania, Louisa S.B. Leakeya
    • 20 sierpnia przypada 75 rocznica 鄉ierci (1968) Theodore'a Schneirli , znanego ameryka雟kiego zoologa i psychologa por闚nawczego, badacza zachowania si mr闚ek

    WCZESNA JESIE (21 sierpie - 15 wrzesie)

    • 24 sierpnia przypada 75 lat od 鄉ierci (1938) Jana Sosnowskiego
    • 8 wrze郾ia mija 140-lecie urodzin (1873) wybitnego krakowskiego zoologa, pisarza, poety i bajkopisarza, utalentowanego rysownika, Micha豉 Siedleckiego

    BABIE LATO (16. wrzesie - pocz. pa寮ziernika)

    • 22 wrze郾ia przypada 50-lecie 鄉ierci (1963) Jana Dembowskiego , autora pierwszego nowoczesnego polskiego podr璚znika psychologii zwierz徠

    JESIE (10 pa寮ziernika - 15 listopad)

    • 23 wrze郾ia przypada 40 rocznica 鄉ierci (1973) W這dzimierza Korsaka piewcy pi瘯na przyrody bia這ruskiej i polskiej

    P茯NA JESIE, JESIENNA SZARUGA (PRZEDZIMIE) (16 listopad - 21 grudzie)

    • 15 pa寮ziernika mija 110 rocznica urodzin (1903) polskiego zoologa, Witolda A. Adolpha
    • 23 pa寮ziernika przypada 170 rocznica urodzin (1843) polskiego malarza, Henryka Siemiradzkiego , szczeg鏊nie znanego z kurtyny w Teatrze im. J. S這wackiego w Krakowie, a tak瞠 z pe軟ych s這鎍a antycznych scen obyczajowych z 篡cia Rzymian. Wspominamy go tu, bowiem H. Siemiradzki w 1864 r. uko鎍zy studia uniwersyteckie uzyskuj帷 tytu kandydata nauk przyr. (obecny polski doktorat) na podstawie rozprawy O instynkcie owad闚, a wi璚 by etologiem.
    • w listopadzie minie 95 lat od utworzenia (1918) Instytutu Nenckiego Tow. Nauk. W-wskiego, a tak瞠 od za這瞠nia przez Romualda Minkiewicza Zak豉du Biologii Og鏊nej TNW (kt鏎y zosta w nast瘼nym roku afiliowany do Instytutu Nenckiego); zob. historia polskiej etologii
    • 7 listopada mija 105-lecie urodzin (1908) jednego ze wsp馧tw鏎c闚 etologii, Konrada Lorenza
    • 14 listopada przypada 65-lecie 鄉ierci (1948) Romana Poplewskiego , wybitnego polskiego anatoma funkcjonalnego, tw鏎cy poj璚ia 'morfoetologii'
    • 21 grudnia mija 25-lecie 鄉ierci (1988) jednego ze wsp馧tw鏎c闚 etologii, Holendra Nikolaasa Tinbergena

    ZIMA (21 grudzie 2013 - 28 luty 2014)

    • 22 grudnia przypada 190-lecie urodzin wybitnego etologa-entomologa francuskiego (1823), Jean-Henri Fabre'a (w 2010 r. obchodzili鄉y 95-lecie jego 鄉ierci)


    Opracowa J.A. Chmurzy雟ki (e-mail: jchmurzynski@nencki.gov.pl), realizacja: S. Purchla-Szepio豉, B. Symonowicz 15 luty 2013 r.


    Archiwum rocznic

    Rocznice 2010

    Rocznice 2009

    © Polskie Towarzystwo Etologiczne